Εισαγωγή

Οι κυριότερες δημόσιες πολιτικές, αλλά και οι πλέον καταξιωμένες θεωρητικές προσεγγίσεις αναδεικνύουν τη δημιουργία σύγχρονης ερευνητικής υποδομής μαζί με την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού ως τις πλέον σημαντικές παραμέτρους για τη διαφοροποίηση της γενικής εικόνας και του επιπέδου ενός συστήματος Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Καινοτομίας.

Μία από τις βασικές διαπιστώσεις όλων των σχετικών μελετών, αλλά και του δημόσιου διαλόγου που πραγματοποίησε το ΙΠΕ σε σχέση με τις προοπτικές ανάπτυξης της έρευνας και καινοτομίας είναι οι ελλείψεις που παρουσιάζει η Κύπρος σε σύγχρονη ερευνητική υποδομή, εργαστήρια και εξοπλισμό.

Το Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς για την Πολιτική Συνοχής (ΕΣΠΑ) 2007-2013 εκτιμά ότι η «ανεπάρκεια των ερευνητικών υποδομών και ο μικρός αριθμός ερευνητικών κέντρων» αποτελούν σοβαρούς ανασταλτικούς παράγοντες που περιορίζουν την ανάπτυξη του συστήματος έρευνας.

Ο Άξονας IV «Ανάπτυξη Ερευνητικής Υποδομής» επιχειρεί να καλύψει μερικώς τις αδυναμίες αυτές μέσα από την ανάπτυξη νέας ερευνητικής υποδομής, την αναβάθμιση και εμπλουτισμό υφιστάμενων ερευνητικών εργαστηρίων και τη δημιουργία ευκαιριών πρόσβασης σε σημαντικές ερευνητικές υποδομές στο εξωτερικό.

Απώτερος σκοπός των Προγραμμάτων που εντάσσονται στα πλαίσια του Άξονα IV είναι η μεγιστοποίηση της αξιοποίησης των υποδομών έρευνας και η ενίσχυση του κυπριακού ερευνητικού ιστού με ιδιαίτερη έμφαση σε αναδυόμενους επιστημονικούς τομείς αιχμής.

Ο όρος «ερευνητική υποδομή» για τους σκοπούς των προγραμμάτων του Άξονα IV περιλαμβάνει τις φυσικές και εικονικές υποδομές που προσφέρουν στην ερευνητική κοινότητα τα εργαλεία και τις υπηρεσίες που απαιτούνται για την ανάπτυξη ερευνητικών δραστηριοτήτων υψηλού επιπέδου. Ο ορισμός καλύπτει:
• βασικό εξοπλισμό ή τα βασικά όργανα και εργαλεία που χρησιμοποιούνται για ερευνητικούς σκοπούς,
• πόρους γνωσιακής βάσης, όπως συλλογές, αρχεία, δομημένες πληροφορίες ή συστήματα συνδεόμενα με τη διαχείριση δεδομένων, που χρησιμοποιούνται στην επιστημονική έρευνα,
• υποδομές που βασίζονται σε πολυδύναμες και ευρείας εφαρμογής τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας και ιδίως σε πολυδύναμες τεχνολογίες πλέγματος, δικτύων, υπολογιστικής, λογισμικού και επικοινωνιών,
• κάθε άλλη οντότητα μοναδικού χαρακτήρα που χρησιμοποιείται για σκοπούς επιστημονικής έρευνας.

Ο Άξονας IV «Ανάπτυξη Ερευνητικής Υποδομής» περιλαμβάνει τα ακόλουθα τρία (3) Προγράμματα:

• Πρόγραμμα «Νέα Υποδομή» 
• Πρόγραμμα «Αναβάθμιση Υφιστάμενης Υποδομής» 
•  Πρόγραμμα «Πρόσβαση στο CERN»