Εισαγωγή
Οι κυριότερες δημόσιες πολιτικές, αλλά και οι πλέον καταξιωμένες θεωρητικές προσεγγίσεις αναδεικνύουν τη δημιουργία σύγχρονης ερευνητικής υποδομής μαζί με την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού ως τις πλέον σημαντικές παραμέτρους για τη διαφοροποίηση της γενικής εικόνας και του επιπέδου ενός συστήματος έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και καινοτομίας.
Μία από τις βασικές διαπιστώσεις όλων των σχετικών μελετών, αλλά και του δημόσιου διαλόγου που πραγματοποίησε το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας σε σχέση με τις προοπτικές ανάπτυξης της έρευνας και καινοτομίας είναι η υστέρηση που παρουσιάζει η Κύπρος σε σύγχρονη ερευνητική υποδομή, ερευνητικά εργαστήρια και εργαστηριακό εξοπλισμό.
Το Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς για την Πολιτική Συνοχής (ΕΣΠΑ) 2007-2013 εκτιμά ότι η «ανεπάρκεια των ερευνητικών υποδομών και ο μικρός αριθμός ερευνητικών κέντρων» αποτελούν σοβαρούς ανασταλτικούς παράγοντες που περιορίζουν την ανάπτυξη του συστήματος έρευνας.
Ο ΑΞΟΝΑΣ IV «Ανάπτυξη Ερευνητικής Υποδομής» επιχειρεί να καλύψει τις αδυναμίες αυτές μέσα από την ανάπτυξη νέας ερευνητικής υποδομής, την αναβάθμιση και εμπλουτισμό υφιστάμενων ερευνητικών εργαστηρίων και τη δημιουργία ευκαιριών πρόσβασης σε σημαντικές ερευνητικές υποδομές στο εξωτερικό.
Απώτερος σκοπός των προγραμμάτων που εντάσσονται στα πλαίσια του ΑΞΟΝΑ IV είναι η μεγιστοποίηση της αξιοποίησης των υποδομών έρευνας και η ενίσχυση του κυπριακού ερευνητικού ιστού με ιδιαίτερη έμφαση σε αναδυόμενους επιστημονικούς τομείς αιχμής.
Ο όρος «ερευνητική υποδομή» για τους σκοπούς των προγραμμάτων του ΑΞΟΝΑ IV περιλαμβάνει τις φυσικές και εικονικές υποδομές που προσφέρουν στην ερευνητική κοινότητα τα εργαλεία και τις υπηρεσίες που απαιτούνται για την ανάπτυξη ερευνητικών δραστηριοτήτων υψηλού επιπέδου. Ο ορισμός καλύπτει:
- το βασικό εξοπλισμό ή τα βασικά όργανα και εργαλεία που χρησιμοποιούνται για ερευνητικούς σκοπούς,
- τους πόρους γνωσιακής βάσης (πχ συλλογές, αρχεία, δομημένες πληροφορίες ή συστήματα συνδεόμενα με τη διαχείριση δεδομένων – που χρησιμοποιούνται στην επιστημονική έρευνα,
- τις υποδομές που βασίζονται σε πολυδύναμες και ευρείας εφαρμογής τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας. Και ιδίως σε πολυδύναμες τεχνολογίες πλέγματος, δικτύων, υπολογιστικής, λογισμικού και επικοινωνιών,
- κάθε άλλη οντότητα μοναδικού χαρακτήρα που χρησιμοποιείται για σκοπούς επιστημονικής έρευνας.
Ο ΑΞΟΝΑΣ IV «Ανάπτυξη Ερευνητικής Υποδομής» περιλαμβάνει τα ακόλουθα τρία συμπληρωματικής φύσεως προγράμματα:
- Πρόγραμμα «Νέα Υποδομή»,
- Πρόγραμμα «Αναβάθμιση Υφιστάμενης Υποδομής», και
- Πρόγραμμα «Πρόσβαση».